Ptoza powieki – diagnostyka i operacja

Czym jest ptoza?

W prawidłowych warunkach brzeg górnej powieki zakrywa jedynie górny skrawek tęczówki. Przy ptozie powieka opada niżej, czasem zasłaniając źrenicę. Oko wygląda na „przymknięte” lub senne, a pacjent często nieświadomie unosi brwi i odchyla głowę do tyłu, aby lepiej widzieć.

Ptoza może dotyczyć jednego oka lub obu. Bywa mylona z nadmiarem skóry na powiekach (dermatochalazją), który leczy się plastyką powiek górnych. Obie przypadłości często występują jednocześnie.

Przyczyny ptozy

• ptoza nabyta rozcięgnowa – najczęstsza u dorosłych; wynika z rozciągnięcia lub odczepienia rozcięgna mięśnia dźwigacza powieki z wiekiem, po wieloletnim noszeniu soczewek kontaktowych, częstym pocieraniu oczu lub po operacjach oka,
• ptoza wrodzona – związana z nieprawidłowym rozwojem mięśnia dźwigacza,
• ptoza miogenna i neurogenna – towarzysząca chorobom mięśni lub nerwów, np. miastenii, porażeniu nerwu okoruchowego czy zespołowi Hornera,
• ptoza mechaniczna – gdy powiekę obciąża np. guz, obrzęk lub blizna.

Kiedy pilnie do lekarza?

Nagłe opadnięcie powieki, zwłaszcza połączone z podwójnym widzeniem, bólem głowy, nierówną wielkością źrenic lub osłabieniem innych mięśni, wymaga pilnej diagnostyki neurologicznej, a nie planowej operacji. Podobnie ptoza, która nasila się w ciągu dnia i zmienia się z godziny na godzinę, może wskazywać na miastenię.

Diagnostyka

Na konsultacji lekarz mierzy odległość brzegu powieki od środka źrenicy, ocenia siłę mięśnia dźwigacza, wysokość fałdu powieki, położenie brwi oraz zamykanie powiek i stan rogówki. Czasem wykonuje się test z kroplami fenylefryny, który pomaga przewidzieć efekt części technik operacyjnych, oraz badanie pola widzenia. Jeśli obraz sugeruje przyczynę neurologiczną, pacjent jest kierowany na dalszą diagnostykę.

Na czym polega operacja ptozy?

Wybór metody zależy przede wszystkim od siły mięśnia dźwigacza:

• skrócenie lub ponowne przymocowanie rozcięgna dźwigacza – przez cięcie w fałdzie powieki; najczęstsza metoda w ptozie nabytej, można ją połączyć z usunięciem nadmiaru skóry,
• resekcja mięśnia Müllera i spojówki – od wewnętrznej strony powieki, bez blizny na skórze; stosowana przy łagodnej ptozie z dobrą reakcją na test fenylefrynowy,
• podwieszenie powieki do mięśnia czołowego – przy bardzo słabym mięśniu dźwigaczu, gdy powiekę unosi się pracą czoła.

Zabieg u dorosłych wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym. Dzięki temu chirurg może poprosić pacjenta o otwarcie oczu w trakcie operacji i na bieżąco ocenić wysokość i kształt powieki.

Gojenie i efekty

Obrzęk i zasinienie utrzymują się zwykle 1–2 tygodnie, szwy zdejmuje się po około 7 dniach. W pierwszych tygodniach powieka może nie domykać się całkowicie, dlatego ważne jest nawilżanie oka zgodnie z zaleceniami. Ostateczną wysokość i symetrię powiek ocenia się po kilku tygodniach do kilku miesięcy.

Operacja ptozy wymaga dużej precyzji – różnica jednego milimetra jest widoczna. Mimo starannego planowania może wystąpić niedokorygowanie, nadkorygowanie lub asymetria, które czasem wymagają korekty. Uczciwie omawiamy to przed zabiegiem.

Najczęstsze pytania